Σήμερα στην Ευρώπη, το δικαίωμα πρόσβασης στην ιατρική περίθαλψη δεν είναι σεβαστό για όλους. Ιδιαίτερα για τους αιτούντες άσυλο, τους μετανάστες χωρίς χαρτιά και τα παιδιά. Όταν αντιμετωπίζουν τόσες πολλές διοικητικές δυσκολίες, όταν αντιμετωπίζουν περιοριστικές διατάξεις ή νομοθεσίες που τους αποκλείουν, όταν αποθαρρύνονται ή τους αρνείται η πρόσβαση, όταν υπάρχουν μεροληπτικές πρακτικές, τότε η ηθική διάσταση της ιατρικής και των υγειονομικών επηρεάζεται.Σήμερα στην Ευρώπη, το δικαίωμα πρόσβασης στην ιατρική περίθαλψη δεν είναι σεβαστό για όλους. Ιδιαίτερα για τους αιτούντες άσυλο, τους μετανάστες χωρίς χαρτιά και τα παιδιά. Όταν αντιμετωπίζουν τόσες πολλές διοικητικές δυσκολίες, όταν αντιμετωπίζουν περιοριστικές διατάξεις ή νομοθεσίες που τους αποκλείουν, όταν αποθαρρύνονται ή τους αρνείται η πρόσβαση, όταν υπάρχουν μεροληπτικές πρακτικές, τότε η ηθική διάσταση της ιατρικής και των υγειονομικών επηρεάζεται.
Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό να επιβεβαιώσουμε την πίστη μας στην ηθική των επαγγελμάτων μας και να απαιτήσουμε από τις αρχές να διασφαλίσουν την πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα για κάθε ευάλωτο πληθυσμό. Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για την ισότιμη και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη θα δοθεί στο Συμβούλιο των Υπουργών Υγείας το Δεκέμβριο.
Αρκετοί Οργανισμοί και επαγγελματίες υγείας έχουν ήδη υπογράψει τη Διακήρυξη ανάμεσα σε αυτούς και η Μόνιμη Επιτροπή των Ευρωπαίων Ιατρών και Ενεργών Πολιτών.
Οι μετανάστες χωρίς χαρτιά αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα κατά την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη στα περισσότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα προβλήματα αυτά οφείλονται σε νόμους που περιορίζουν ή αποκλείουν την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, στην πολυπλοκότητα του συστήματος υγείας, στο φόβο σύλληψης ή καταγγελίας, στην άρνηση παροχής υγειονομικής περίθαλψης ή σε άλλου είδους διακρίσεις.
Η κατάσταση αυτή αντιβαίνει στον κώδικα ιατρικής δεοντολογίας ο οποίος μας υπενθυμίζει ότι: «κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα χωρίς διακρίσεις στην κατάλληλη ιατρική φροντίδα»1. Η εν λόγω δεοντολογία υπογραμμίζει, επίσης, ότι: «οι γιατροί και άλλα άτομα ή οργανισμοί που συμμετέχουν στην παροχή υγειονομικής περίθαλψης έχουν από κοινού την ευθύνη της αναγνώρισης και του σεβασμού των δικαιωμάτων αυτών. Στην περίπτωση που η νομοθεσία, τα κυβερνητικά μέτρα ή οποιαδήποτε διοικητική αρχή ή οργανισμός στερήσουν από ασθενείς τα δικαιώματα αυτά, τότε οι γιατροί πρέπει να προβούν στις κατάλληλες ενέργειες για να διασφαλιστεί ή να αποκατασταθεί ο σεβασμός τους»2.Η κατάσταση αυτή αντιβαίνει στον κώδικα ιατρικής δεοντολογίας ο οποίος μας υπενθυμίζει ότι: «κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα χωρίς διακρίσεις στην κατάλληλη ιατρική φροντίδα»1. Η εν λόγω δεοντολογία υπογραμμίζει, επίσης, ότι: «οι γιατροί και άλλα άτομα ή οργανισμοί που συμμετέχουν στην παροχή υγειονομικής περίθαλψης έχουν από κοινού την ευθύνη της αναγνώρισης και του σεβασμού των δικαιωμάτων αυτών. Στην περίπτωση που η νομοθεσία, τα κυβερνητικά μέτρα ή οποιαδήποτε διοικητική αρχή ή οργανισμός στερήσουν από ασθενείς τα δικαιώματα αυτά, τότε οι γιατροί πρέπει να προβούν στις κατάλληλες ενέργειες για να διασφαλιστεί ή να αποκατασταθεί ο σεβασμός τους»2.
Αντιμέτωποι με αυτή την κατάσταση
Εμείς, γιατροί, νοσοκόμοι/ες, βοηθοί νοσοκόμων,… εργαζόμενοι ή άνθρωποι που συμμετέχουμε στην παροχή υγειονομικής περίθαλψης
Διακηρύσσουμε για μια ακόμη φορά την αφοσίωσή μας στον κώδικα ιατρικής δεοντολογίας σύμφωνα με τον οποίο καλούμαστε να παράσχουμε χωρίς διακρίσεις την απαραίτητη φροντίδα σε κάθε ασθενή. Ζητάμε να έχουμε τη δυνατότητα να ασκούμε τα επαγγελματικά μας καθήκοντα με το μεγαλύτερο δυνατό σεβασμό στον κώδικα δεοντολογίας.
Συνεπώς,
1. ΖΗΤΑΜΕ να έχουμε τη δυνατότητα, ως γιατροί, να προσδιορίζουμε σε μια δεδομένη κατάσταση την υγειονομική περίθαλψη που πρέπει να παρασχεθεί στον ασθενή μας, χωρίς περιορισμούς και ανεξάρτητα από το καθεστώς διαμονής στο οποίο υπόκειται (όσον αφορά το είδος ή/και τη διάρκεια της υγειονομικής περίθαλψης).
2. ΖΗΤΑΜΕ να χρηματοδοτείται από δημόσια ταμεία η υγειονομική περίθαλψη που παρέχεται σε άτομα χωρίς επίσημα έγγραφα, όταν τα άτομα αυτά δεν έχουν την δυνατότητα να καλύψουν το αντίστοιχο κόστος. Επίσης, ζητάμε να αρθούν τα εμπόδια οργανωτικής φύσης με τα οποία έρχονται αντιμέτωποι οι επαγγελματίες υγείας και τα ιδρύματα υγείας κατά την παροχή υγειονομικής περίθαλψης σε μετανάστες χωρίς επίσημα έγγραφα.
3. ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΥΜΕ ότι οι εργαζόμενοι στην υγεία και οι υπηρεσίες υγείας έχουν το δικαίωμα να παρέχουν υπηρεσίες φροντίδας στους μετανάστες χωρίς επίσημα έγγραφα. Αρνούμαστε να καταγγείλουμε τους μετανάστες χωρίς επίσημα έγγραφα στις (αρμόδιες για τη μετανάστευση) αρχές. Αρνούμαστε κάθε ποινικοποίηση της παροχής υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης στους μετανάστες χωρίς επίσημα έγγραφα.
4. ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΟΥΜΕ ότι είναι αναγκαία η επαρκής ενημέρωση των εργαζομένων στην υγεία και των μεταναστών χωρίς επίσημα έγγραφα για κάθε τι που αφορά τις υπάρχουσες δυνατότητες παροχής υγειονομικής περίθαλψης στα άτομα αυτά.